Description

Przekład: Tadeusz Zatorski

Co czwarty Europejczyk wyznaje dziś jakąś formę wiary w reinkarnację. I – jak donoszą niektóre badania – niemal co trzeci Polak! Jest wobec tego zrozumiałe, że również teologia chrześcijańska podejmuje temat powtórnych wcieleń, i to wcale nie zawsze po to, by dać odpór wierzeniom zasadniczo obcych religii, lecz niekiedy również dlatego, by te tak różne eschatologie ze sobą pogodzić.

Idea reinkarnacji zostaje w niniejszej książce prześledzona jako składnik szeroko pojmowanej kultury umysłowej, także – a właściwie przede wszystkim – europejskiej. Okazuje się, że „wędrówka dusz” zawsze była obecna w wyobraźni i myśleniu mieszkańców naszego kontynentu. A od XVIII wieku powróciła po wiekach także na salony refleksji filozoficznej. Autor analizuje również rozważania współczesnych teologów i przygląda się XX i XXI- wiecznym ruchom parareligijnym.

Ze wstępu tłumacza:

Na ogół wyobrażenia reinkarnacyjne kojarzy się z religiami Dalekiego Wschodu. Nie całkiem słusznie. W kulturze umysłowej Europy możliwość wędrówki dusz rozważali już w starożytności myśliciele najwyższej rangi jak Pitagoras, Platon czy Seneka. Chrześcijaństwo zepchnęło takie koncepcje w głęboki cień, choć nigdy ich całkowicie nie wyeliminowało – wciąż pojawiały się one na naszym kontynencie z różnym nasileniem w różnych środowiskach, między innymi wśród katarów, a później wśród intelektualistów renesansu. Dlatego stwierdzenie o. Śliwińskiego, że wiara w wędrówkę dusz „w nowożytnej cywilizacji zachodniej pojawia się późno, bo dopiero w Oświeceniu”, jest chyba nadmiernym uproszczeniem. Faktem jest jednak, że rzeczywiście dopiero oświecenie wprowadza spekulacje wokół powtórnych narodzin na filozoficzne salony. Momentem przełomowym jest – przynajmniej w Niemczech – publikacja w 1780 roku Wychowania rodzaju ludzkiego Gottholda Ephraima Lessinga, który odważył się wprost postawić pytanie: „Ale dlaczego poszczególni ludzie nie mieliby więcej niż jeden raz żyć na tym świecie?”. Jednak już wcześniej wątki takie pojawiają się choćby u Immanuela Kanta.
Ta wyraźnie rosnąca atrakcyjność koncepcji reinkarnacyjnych wiąże się chyba przede wszystkim z erozją wiarygodności chrześcijaństwa jako formacji intelektualnej, która organizowała dotąd myślenie Europejczyków i udzielała wiążących odpowiedzi na ich pytania egzystencjalne.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Nad książką pracowali:
Redakcja: Izabela Michalska
Korekta: Weronika Lewandowska
Skład i łamanie: Jacek Malik
Pomysł i projekt okładki: Norbert Strukow